Kanada'nın British Columbia eyaletindeki Trans-Canada Otoyolu'nda, yaklaşık 100 km/s hızla ilerleyen bir Tesla'nın sürücüsünün direksiyon başında uyuyakaldığı görüntülendi. Aracın içerisinde sürücünün yanı sıra iki çocuğun da bulunduğu kaydedildi.
Yaşanan bu olay, Tesla'nın sürücü dikkatini izleme sistemlerinin güvenilirliği konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Söz konusu sistem, sürücünün dikkatini yoldan ayırmasını engellemek üzere tasarlanmış olsa da, bu vakada sürücünün taktığı büyük güneş gözlükleri kritik bir güvenlik açığını gözler önüne serdi.
Otoyolda Neler Yaşandı?
Golden ve Revelstoke arasında seyir halinde olan bir aile, otoyolda ilerleyen Tesla'yı fark ederek kayıt altına aldı. Tanıklara göre, sürücü direksiyon başında derin bir uykudaydı ve vücudu yana doğru çökmüştü. Olayın bildirilmesi üzerine bölgedeki yerel kolluk kuvvetleri devreye girerek aracın plakasını tespit etti ve sürücü hakkında işlem başlatmak üzere çalışma başlattı.
Tesla’nın 'Tam Sürüş Kabiliyeti' (FSD - Supervised) sistemi, teknik olarak 2. Seviye bir otomasyon sistemidir ve sürücünün her an müdahale etmeye hazır olmasını gerektirir. Sürücünün direksiyon başında uyuması, sadece trafik güvenliğini tehlikeye atmakla kalmıyor, aynı zamanda ilgili yasal düzenlemeler çerçevesinde suç teşkil ediyor.
İzleme Sistemi Neden Müdahale Etmedi?
Tesla’nın sürücü izleme sistemi, dikkati denetlemek için kabin içi kamerayı ve direksiyon üzerindeki tork sensörlerini kullanır. Ancak bu sistemin çalışma prensibinde bazı temel sınırlamalar bulunuyor:
- Kabin İçi Kamera: Dikiz aynasının üzerinde yer alan kamera, sürücünün göz hareketlerini takip eder. Ancak Tesla’nın kullanım kılavuzunda da belirtildiği üzere; sürücünün gözlerini kapatan büyük güneş gözlükleri, düşük ışık koşulları veya kameranın engellenmesi durumunda sistemin sürücüyü izleme yeteneği devre dışı kalabiliyor.
- Direksiyon Torku: Kamera desteğinin yetersiz kaldığı durumlarda sistem, sürücünün direksiyonu tuttuğunu anlamak için direksiyonda uygulanan hafif kuvveti (tork) kontrol ediyor. Ancak bu yöntem, sürücünün gerçekten dikkatli olup olmadığını kanıtlamıyor; yalnızca direksiyona bir ağırlık uygulandığını gösteriyor.
Olayda sürücünün büyük güneş gözlükleri takıyor olması, kamera tabanlı göz takibini engelleyerek sistemin daha zayıf olan 'tork kontrolü' moduna geçmesine neden oldu. Ayrıca, Tesla'nın yakın zamanda yayınladığı bir güncellemenin, yorgunluk algıladığında sürücüye FSD modunu açmasını önermesi, uzmanlar tarafından sistemin temel mantığına yönelik ciddi bir çelişki olarak değerlendiriliyor.
Sistem Neden Kandırılabiliyor?
Sürücü izleme sistemlerinin aşılması sadece tesadüfi gözlük kullanımlarıyla sınırlı değil. Daha önce farklı ülkelerden gelen raporlar, sistemin yapay yüz modelleri veya direksiyona bağlanan çeşitli aparatlarla yanıltılabildiğini gösteriyor. Yazılımın daha yetenekli hale gelmesi, sürücülerin sisteme olan güvenini artırırken, bu 'aşırı güven' durumu temel güvenlik protokollerinin ihmal edilmesine yol açabiliyor.
Tesla, sistemini 2. Seviye otomasyon olarak tanımlamaya devam etse de, pazarlama söylemleri ile yasal sorumluluklar arasındaki boşluk, bu tür tehlikeli durumların yaşanmasına zemin hazırlıyor. Uzmanlar, sürücülerin otomasyon sistemlerine olan güvenlerinin, sistemin sunduğu kolaylıktan daha hızlı arttığına dikkat çekerek, üreticilerin sistemin kötüye kullanımını zorlaştıracak daha katı önlemler alması gerektiğini vurguluyor.